Samenvatting

Samenvatting jaarstukken 2025

In 2025 heeft de provincie Fryslân gewerkt aan het uitvoeren van het bestuursakkoord en het realiseren van belangrijke maatschappelijke opgaven. Het jaar stond in het teken van het onderhouden en verbeteren van de infrastructuur, het maken van nieuwe keuzes voor landbouw en natuur, het versnellen van de woningbouw en het versterken van economie, cultuur en leefbaarheid. 

Er zijn concrete stappen gezet richting duurzame mobiliteit, een toekomstbestendige landbouw, natuurherstel en klimaatadaptatie. Tegelijkertijd bleef de uitvoering op enkele terreinen onder druk staan door onder meer netcongestie, stikstofproblematiek en ruimtelijke schaarste. In 2025 zijn daarnaast belangrijke besluiten genomen die richting geven aan de komende jaren.

In deze samenvatting worden de belangrijkste gerealiseerde resultaten en meest opvallende ontwikkelingen van 2025 op hoofdlijnen toegelicht.

Infrastructuur en mobiliteit
Op het gebied van infrastructuur stond het onderhoud op het afgesproken niveau. Er is verder gewerkt aan een duurzame mobiliteit die voor iedereen toegankelijk moet zijn. Het aantal verkeersongevallen nam toe, maar met het vaststellen van de Integrale Visie Verkeersveiligheid 2026-2034 is een nieuwe aanpak ingezet om dit terug te dringen. Het eerste volledige jaar van de nieuwe busconcessie verliep goed, met een hoge klanttevredenheid. Ook op het spoor boekten projecten zoals station Leeuwarden Middelsee en de implementatie van ERTMS voortgang.

Landbouw
In 2025 is de nieuwe beleidsbrief “Noflik Buorkje yn Fryslân” vastgesteld. Hiermee is een toekomstgericht en duurzaam plan voor de Friese agrarische sector neergelegd. Voedselproductie blijft centraal staan, met een sterkere nadruk op kwalitatieve groei, brede welvaart en het leveren van maatschappelijke diensten. De provincie zet in op een goede bodemkwaliteit, een gezonde mest- en voedselkringloop en het behoud van landbouwgrond.

Natuur
We droegen in 2025 zorg voor de Friese natuur door middel van beheer en herstelmaatregelen. Met name in de stikstofgevoelige Natura2000-gebieden is gewerkt aan het verminderen van stikstof, het versterken van de natuur en het verbeteren van de monitoring. Het weidevogelbeleid is geëvalueerd en verder uitgevoerd, onder andere via het Aanvalsplan Grutto en het LIFE-project voor weidevogels.

Ruimte en wonen
Op het gebied van ruimte en wonen is de Provinciale Omgevingsvisie (POVI) verder ontwikkeld, met inbreng van gemeenten, Wetterskip Fryslân en inwoners. De Friese Woondeal is uitgebreid van 17.700 naar 22.406 woningen. Met het bureau 'Bouwe Foar Fryslân' is de bouw van woningen in kleine dorpen ondersteund. Daarnaast is het Fries Woonplan voorbereid, met onderzoek naar de woningbehoefte en een startnotitie. Tegelijkertijd is gewerkt aan de Omgevingsverordening, met aandacht voor onder andere stiltegebieden, ganzenschadebestrijding en kleinschalige recreatie.

Water, bodem en milieu
Water, bodem en milieu bleven belangrijke thema’s. Er is gewerkt aan een klimaatrobuuste provincie en aan de uitvoering van de Kaderrichtlijn Water en het Regionaal Waterprogramma. De taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) zijn versterkt om een veilige, duurzame en gezonde leefomgeving te waarborgen.

Energie
De energietransitie vraagt ook in 2025 veel aandacht. Vertragingen door netcongestie en grote Rijksprojecten maken een brede afweging noodzakelijk. Het provinciale energiefonds ‘Fûns Skjinne Fryske Enerzjy’ blijft beschikbaar tot 2034. Daarnaast is de Friese Energietafel herijkt om de samenwerking met gemeenten en andere partners te verbeteren.

Economie en toerisme
Op economisch gebied zet Fryslân in op brede welvaart, circulaire economie en watertechnologie. Innovatieclusters, zoals Drachten, worden verder verbonden met andere regio’s. Toerisme wordt steeds vaker ingezet als middel om de regio duurzaam te versterken. Fryslân werkt daarnaast actief samen met Duitsland en Europese partners om kennis en economie te verbinden.

Cultuur en taal
Cultuur en taal hebben een impuls gekregen door gerichte subsidies en nieuwe initiatieven, zoals het Frysk Filmfûns. Daarmee is geïnvesteerd in de versterking en zichtbaarheid van de Friese taal en cultuur. Ook binnen het onderwijs zijn belangrijke stappen gezet, onder meer met de ontwikkeling van nieuwe kerndoelen Fries en de inrichting van het practoraat Frysk en Meartaligens in het MBO.

Leefbaarheid
Leefbaarheid bleef hoog op de agenda. Het nieuwe leefbaarheidsbeleid is vastgesteld en het ondersteuningsnetwerk Stipe is gelanceerd om maatschappelijke initiatieven beter te ondersteunen. In sport werd het 50-meterzwembad De Welle in Drachten geopend voor breedtesport, talentontwikkeling en topsport.

Organisatie en financiën
Binnen de organisatie is verder gewerkt aan wendbaarheid, resultaatsturing en digitalisering. De digitale vaardigheden van medewerkers zijn versterkt en het implementatieplan voor een energieneutrale organisatie is afgerond. Financieel blijft de provincie gezond. De meerjarenbegroting tot 2030 is sluitend en de beschikbare reserves zijn toereikend om beleidsprioriteiten en toekomstige opgaven te ondersteunen.

Als provincie geven wij middelen uit voor de uitvoering van verschillende taken en activiteiten. Voor een deel zijn dat wettelijke taken, zoals op het gebied van Verkeer en Vervoer, Milieu, Natuur en Friese Taal. Wij investeren daarnaast ook in ‘autonome taken’ zoals bijvoorbeeld Economie, Leefbaarheid en Sport. Wij hebben dit in de provinciale begroting verdeeld in onderstaande programma’s. In 2025 heeft de uitvoering van ons beleid geleid tot de onderstaande lasten:

Uit de bovenstaande tabellen blijkt dat de baten hoger zijn dan de lasten. Na mutaties reserves bedragen de totale lasten over 2025 €  560,1 mln. en de totale baten € 621,7  mln. Hiermee sluit de jaarrekening met een positief resultaat van € 61,6 mln. Van dit resultaat was € 48,8 mln. al geraamd in de begroting. De afwijking bij de jaarrekening bedraagt daarmee €  12,8 mln. 

Wij stellen voor om in totaal €  1,13 mln. via resultaatbestemming beschikbaar te stellen voor Grote Maatschappelijke Initiatieven en Keningsdei Dokkum 2026.  Als de voorgestelde € 1,13 mln. wordt ingezet, dan bedraagt de stand van de VAR aan het einde van de begrotingsperiode (2027)  € 247,3  mln.